LSIL i HSIL: na czym polega różnica i co dalej
LSIL i HSIL różnią się jedną literą, a znaczeniem — zasadniczo: pierwsze najczęściej cofa się samo, drugie się leczy, żeby nie dopuścić do raka. Żadne z nich nie jest przy tym rozpoznaniem ani rakiem. Rozpiszę, co kryje się za każdym skrótem, jak wiążą się z CIN 1–3 i co dzieje się dalej w każdym przypadku.
W skrócie: jedna litera i cała różnica
Oba skróty kończą się na SIL — squamous intraepithelial lesion, „zmiana śródnabłonkowa płaskonabłonkowa”. Różni je pierwsza litera, czyli stopień:
| LSIL — małego stopnia | HSIL — dużego stopnia | |
|---|---|---|
| Co to jest | obraz aktywnego zakażenia HPV | utrwalone zmiany komórek |
| W histopatologii zwykle | CIN 1 | CIN 2 albo CIN 3 |
| Czy cofa się samo | często, zwłaszcza przed 30 rokiem życia — w ciągu roku–dwóch | rzadko |
| Co się robi | kolposkopia albo obserwacja — zależnie od wieku i HPV | kolposkopia z wycinkiem, dalej zwykle leczenie |
| Czy to rak? | nie | nie; słowo „stan przedrakowy” jest na miejscu, słowo „rak” nie |
I rzecz najważniejsza, wspólna dla obu: cytologia nie stawia rozpoznania. Ona sortuje według stopnia uwagi. Rozpoznanie stawia się na podstawie wycinka tkanki pobranego podczas kolposkopii.
LSIL: najczęściej organizm radzi sobie sam
LSIL to z reguły nie choroba szyjki macicy, tylko jej reakcja na aktywnego wirusa brodawczaka ludzkiego. Komórki są zmienione słabo i powierzchownie.
U kobiet przed 30 rokiem życia takie zmiany w większości cofają się same w ciągu roku–dwóch, gdy układ odpornościowy poradzi sobie z wirusem. Dlatego młodym pacjentkom często proponuje się obserwację zamiast leczenia: powtórzenie cytologii albo test HPV po określonym czasie. Po 30 roku życia do LSIL podchodzi się uważniej — w tym wieku wirus częściej okazuje się przetrwały.
Co dokładnie zostanie zalecone, zależy od trzech rzeczy: wieku, wyniku testu HPV i tego, co było we wcześniejszych wynikach. Stąd zasada: proszę przynieść wszystkie wcześniejsze wyniki, nie tylko ostatni.
HSIL: przypadek, w którym leczenie zapobiega rakowi
HSIL to zmiany głębokie i utrwalone. Same cofają się rzadko i to właśnie ich leczenie jest tym, dla czego istnieją badania przesiewowe: to rak szyjki macicy, do którego nie doszło.
Przy HSIL kolposkopii się nie odkłada. Lekarz ogląda szyjkę w powiększeniu, stosuje płyny i pobiera celowany wycinek — właśnie z podejrzanego miejsca. Jak wygląda sam zabieg — w artykule o kolposkopii.
I od razu o największym lęku: HSIL to nie rak. Między CIN 3 a rakiem jest granica, której zmiany jeszcze nie przekroczyły, i zwykle lata czasu. Panika jest więc niepotrzebna, a wizyta — potrzebna.
ASC-H to nie to samo co ASC-US
Czasem na wyniku widnieje ASC-H: „atypowe komórki, przy których nie można wykluczyć HSIL”. To nie złagodzony ASC-US, tylko przeciwnie — kategoria, która zachowuje się jak HSIL: kolposkopia jest potrzebna.
Najczęstszy i najbardziej niejednoznaczny wynik — ASC-US — omawiam osobno w artykule o ASC-US, a wynik prawidłowy — w artykule o NILM.
SIL i CIN: dwa języki o tym samym
Mylone są najczęściej. To nie różne choroby, tylko słowa z różnych badań:
- LSIL i HSIL to język cytologii: jak wyglądają komórki pobrane szczoteczką. To badanie przesiewowe;
- CIN 1, CIN 2, CIN 3 to język histopatologii: jak głęboko zmiany sięgają w grubość nabłonka w pobranym wycinku. To rozpoznanie.
Odpowiedniość istnieje, ale nie jest ścisła: LSIL zwykle okazuje się CIN 1, HSIL — CIN 2 albo CIN 3. Bywa też, że histopatologia pokazuje mniej, niż wskazywała cytologia — i to jedna z przyczyn, dla których leczenie zleca się po wycinku, a nie zaraz po wyniku cytologii.
Jak leczy się zmiany dużego stopnia
Jeśli wycinek potwierdza CIN 2 albo CIN 3, w Polsce wykonuje się zwykle konizację albo wycięcie pętlą (LEEP, LLETZ): usuwa się stożkowaty fragment szyjki ze zmienionymi komórkami. Zabieg jest ambulatoryjny, trwa kilka minut, najczęściej w znieczuleniu miejscowym.
Dwa pytania, które padają zawsze:
- Czy można potem zajść w ciążę? Tak. Ciąża po konizacji jest możliwa; lekarza prowadzącego trzeba uprzedzić o przebytym zabiegu, żeby uważniej obserwował szyjkę w czasie ciąży;
- Czy to na zawsze? Nie. Po leczeniu obowiązkowa jest kontrola — cytologia i test HPV według harmonogramu. Wirus może pozostać, a sens kontroli polega na tym, żeby w porę zobaczyć nawrót zmian.
Jeśli jesteś w ciąży
Kolposkopię wykonuje się także w ciąży — jest bezpieczna. Wycinek pobiera się tylko przy wyraźnej potrzebie, a leczenie CIN 2–3 prawie zawsze odkłada się na czas po porodzie: zadaniem w ciąży jest upewnić się, że nie ma procesu inwazyjnego, a nie natychmiast usunąć zmiany.
Ile jest czasu
Od pierwszych zmienionych komórek do raka mija bez leczenia zwykle 10–15 lat. Dlatego ani LSIL, ani HSIL nie wymagają działania „jeszcze dziś wieczorem”, ale nie można ich też odkładać o pół roku: różnica między tymi dwoma wynikami polega właśnie na tym, jak blisko jesteś początku albo końca tej drogi.
Kolposkopię wykonuję sama, na podstawie certyfikatu umiejętności PTGiP i państwowej certyfikacji kolposkopistów Programu profilaktyki raka szyjki macicy. Wizyty w Warszawie przy ul. Głębockiej 9, po polsku, ukraińsku i rosyjsku; bez skierowania i bez NFZ. Proszę zabrać wynik cytologii, wynik testu HPV i wcześniejsze wyniki, jeśli są.
Krótko, w pytaniach
Co oznacza LSIL w cytologii?
Zmianę śródnabłonkową małego stopnia — najczęściej obraz aktywnego zakażenia HPV. W histopatologii odpowiada temu zwykle CIN 1. U kobiet przed 30 rokiem życia takie zmiany w większości cofają się same w ciągu roku–dwóch.
Co oznacza HSIL i czy to rak?
Zmianę dużego stopnia: utrwalone zmiany komórek, którym w histopatologii odpowiadają zwykle CIN 2 albo CIN 3. To nie rak. Określenie „stan przedrakowy” jest na miejscu: między CIN 3 a rakiem jest granica, której zmiany jeszcze nie przekroczyły, i zwykle lata czasu.
Czym LSIL różni się od HSIL?
Stopniem zmian i dalszym postępowaniem. LSIL często cofa się samo, zwłaszcza przed 30 rokiem życia, i nierzadko wystarczy obserwacja. HSIL cofa się rzadko, wymaga kolposkopii z wycinkiem i zwykle leczenia — konizacji albo wycięcia pętlą.
Czy LSIL to CIN 1?
Zwykle tak, ale nie można stawiać znaku równości. LSIL to wynik cytologii, CIN 1 — wynik histopatologii po kolposkopii. Bywa, że wycinek pokazuje mniej lub więcej, niż wskazywała cytologia; właśnie dlatego leczenie zleca się według histopatologii.
Czy po leczeniu HSIL można zajść w ciążę?
Tak. Ciąża po konizacji albo wycięciu pętlą jest możliwa. Lekarza prowadzącego ciążę trzeba uprzedzić o przebytym zabiegu, żeby uważniej obserwował szyjkę macicy.
Źródła
Źródła pierwotne, na których opiera się ten tekst. Linki otwierają się w nowej karcie.
- HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Cervical Cancer Screening TestNarodowy Instytut Raka, USA — co oznaczają zmiany małego i dużego stopnia i co robi się dalej
- ASCCP 2019 Risk-Based Management Consensus GuidelinesASCCP — zasady wyboru między obserwacją, kolposkopią a leczeniem
- Profilaktyka raka szyjki macicypacjent.gov.pl — polski program: dla kogo i co obejmuje
- Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i PołożnikówPTGiP — standard, według którego prowadzi się opiekę w Polsce; na tych samych zasadach wydano mój certyfikat kolposkopowy
Tekst opisuje ogólne zasady i nie zastępuje konsultacji. Terminy i wskazania są indywidualne — ustala się je na wizycie, na podstawie wywiadu i wyników badań.
