ASC-US w cytologii: co to znaczy i co dalej

Co oznaczają te litery

ASC-US — atypical squamous cells of undetermined significance. Na polskim wyniku bywa to napisane w całości: komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego o nieokreślonym znaczeniu.

Kluczowe słowo to nieokreślone. Diagnosta zobaczył komórki, które wyglądają nie całkiem zwyczajnie, ale jest ich za mało i są za słabo zmienione, żeby nazwać to dysplazją. To najczęstszy nieprawidłowy wynik cytologii i zarazem najbardziej niejednoznaczny: znaczy „trzeba przyjrzeć się dokładniej”, a nie „znaleziono chorobę”.

Skąd bierze się taki wynik

Przyczyny dzielą się na dwie grupy i na tym opiera się całe dalsze postępowanie:

HPV. Wirus zmienia komórki, a pierwsze zmiany wyglądają właśnie tak — nieprzekonująco. To ta przyczyna, dla której kategoria ASC-US w ogóle powstała;
Wszystko inne. Stan zapalny, zanik błony śluzowej po menopauzie, polip, podrażnienie, zmiany hormonalne w ciąży. Komórki też wyglądają nietypowo, ale wirusa za nimi nie ma.

Dlatego następnym krokiem nie jest leczenie, tylko jedno pytanie: czy jest HPV wysokiego ryzyka? Od odpowiedzi zależy reszta.

Co robi się dalej

W Polsce w programie profilaktycznym cytologię wykonuje się z tego samego materiału co test HPV: najpierw test HPV, a cytologia płynna dopiero przy wyniku dodatnim. Przy ASC-US status wirusa jest więc najczęściej już znany.

Sytuacja	Co się robi	Dlaczego
HPV wysokiego ryzyka dodatni	kolposkopia	ogląda się szyjkę w powiększeniu i w razie potrzeby pobiera celowany wycinek
HPV ujemny	zwykły harmonogram badań albo powtórka za 12 miesięcy	bez wirusa ryzyko poważnych zmian jest bardzo małe
HPV nie był robiony	wykonać test HPV z tego samego lub nowego materiału	to najszybszy sposób rozdzielenia dwóch grup przyczyn
Zanik błony śluzowej po menopauzie	estrogeny miejscowo i powtórzenie cytologii	po odbudowie śluzówki obraz zwykle wraca do normy

Kolposkopia to oglądanie szyjki macicy w powiększeniu z użyciem płynów; trwa 10–15 minut i nie wymaga znieczulenia. Jak dokładnie przebiega — w artykule o kolposkopii.

ASC-US i CIN to nie to samo

Myli się je stale, bo oba dotyczą szyjki macicy, ale to odpowiedzi różnych badań:

ASC-US, LSIL, HSIL to język cytologii: co widać w komórkach pobranych szczoteczką. To badanie przesiewowe;
CIN 1, CIN 2, CIN 3 to język histopatologii: co widać w wycinku tkanki pobranym podczas kolposkopii. To rozpoznanie.

Zdania w rodzaju „ASC-US to CIN 1” są więc nieprawdziwe: cytologia nie określa stopnia. Jak czyta się cały wynik i czym LSIL różni się od HSIL — w artykule o wyniku cytologii.

Czego robić nie trzeba

Wypalać zmiany. Przy ASC-US nie ma czego wypalać: nie ma ani ogniska, ani rozpoznania;
Brać antybiotyku „na wszelki wypadek”. Jeśli jest stan zapalny z dolegliwościami — leczy się go i powtarza cytologię po leczeniu. Bez dolegliwości to zbędna kuracja;
Powtarzać badania po dwóch tygodniach. Za wcześnie: nabłonek nie zdąży się odnowić i wynik będzie tak samo niejasny. Powtórka ma sens po miesiącach, nie tygodniach;
Robić „wszystkie badania”. Ureaplazma i mykoplazma nie mają z ASC-US związku.

Jeśli jesteś w ciąży

ASC-US w ciąży nie jest powodem do niepokoju i nie zmienia sposobu jej prowadzenia. Kolposkopię w razie potrzeby wykonuje się także w ciąży — jest bezpieczna. Wycinek pobiera się tylko przy wyraźnych wskazaniach, a leczenie, jeśli w ogóle będzie potrzebne, prawie zawsze odkłada się na czas po porodzie.

Ile jest czasu

Zmiany szyjki macicy rozwijają się latami: od pierwszych zmienionych komórek do raka mija bez leczenia zwykle 10–15 lat. Kilka tygodni oczekiwania na wizytę niczego tu nie zmienia, a panika tym bardziej. Naprawdę ważne jest, żeby nie zgubić wyniku z oczu i wykonać następny krok.

Kolposkopię wykonuję sama, na podstawie certyfikatu umiejętności PTGiP i państwowej certyfikacji kolposkopistów Programu profilaktyki raka szyjki macicy. Wizyty w Warszawie przy ul. Głębockiej 9, po polsku, ukraińsku i rosyjsku; bez skierowania i bez NFZ. Proszę wziąć ze sobą wynik cytologii i, jeśli jest, wynik testu HPV.

Krótko, w pytaniach

Co to jest ASC-US w cytologii?

To komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu — najczęstszy nieprawidłowy wynik cytologii. Komórki wyglądają nie całkiem zwyczajnie, ale zmiany są zbyt słabe, żeby nazwać je dysplazją. To nie rozpoznanie i nie rak, tylko powód, żeby przyjrzeć się dokładniej.

Czy ASC-US to rak?

Nie. U większości kobiet z takim wynikiem nie ma ani raka, ani stanu przedrakowego. Przyczyną najczęściej okazuje się HPV, stan zapalny albo zanik śluzówki po menopauzie. Sens dalszych kroków polega na tym, żeby nie przeoczyć tej mniejszości, u której zmiany jednak są.

Co robić po wyniku ASC-US?

Sprawdzić, czy jest HPV wysokiego ryzyka. Wynik dodatni — kolposkopia. Wynik ujemny — zwykły harmonogram badań albo powtórzenie cytologii za rok. Przy zaniku śluzówki po menopauzie najpierw stosuje się estrogeny miejscowo i powtarza wymaz.

Czym ASC-US różni się od CIN 1?

ASC-US to wynik cytologii, czyli badania przesiewowego z komórek pobranych szczoteczką. CIN 1 to wynik histopatologii, czyli badania wycinka tkanki pobranego podczas kolposkopii. Cytologia nie określa stopnia, więc nie można stawiać między nimi znaku równości.

Czy ASC-US trzeba leczyć?

Samego w sobie nie ma czego leczyć. Leczy się to, co za nim stoi, i tylko jeśli się to znajdzie: stan zapalny z dolegliwościami, zanik śluzówki, a przy potwierdzonych zmianach dużego stopnia — już według wyniku wycinka. Przy ASC-US nie wypala się zmian.

Źródła

Źródła pierwotne, na których opiera się ten tekst. Linki otwierają się w nowej karcie.

HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Cervical Cancer Screening TestNarodowy Instytut Raka, USA — ASC-US jako najczęstszy niejednoznaczny wynik i dlaczego najczęściej nie chodzi o raka
ASCCP 2019 Risk-Based Management Consensus GuidelinesASCCP — międzynarodowe zasady, według których decyduje się: obserwować, powtórzyć czy skierować na kolposkopię
Profilaktyka raka szyjki macicypacjent.gov.pl — polski program: najpierw test HPV, cytologia płynna przy wyniku dodatnim
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i PołożnikówPTGiP — standard, według którego prowadzi się opiekę w Polsce; na tych samych zasadach wydano mój certyfikat kolposkopowy

Tekst opisuje ogólne zasady i nie zastępuje konsultacji. Terminy i wskazania są indywidualne — ustala się je na wizycie, na podstawie wywiadu i wyników badań.