Polip endometrium w USG: jak wygląda i co robić dalej

Czym jest polip endometrium i jakie daje objawy

Polip to fragment błony śluzowej macicy (endometrium), który rozrósł się bardziej niż sąsiednie i wpukla się do jamy macicy na cienkiej szypule albo na szerokiej podstawie. Może mieć od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Polipy bywają pojedyncze lub mnogie. Najczęściej polipy stwierdza się u kobiet po 40. roku życia, ale zdarzają się w każdym wieku od pierwszej miesiączki.

Wiele polipów nie daje żadnych dolegliwości i wykrywa się je przypadkiem w USG. Jeśli polip endometrium daje objawy, to zwykle takie:

• plamienia między miesiączkami, rzadziej po współżyciu;
• obfite lub przedłużające się miesiączki;
• plamienia lub krwawienia po menopauzie;
• trudności z zajściem w ciążę, gdy nie znaleziono innej przyczyny.

Polip endometrium to nie to samo co polip szyjki macicy: ten drugi wyrasta z kanału szyjki, widać go w zwykłym badaniu we wziernikach i usuwa się go łatwiej.

Jak polip wygląda w USG

W USG dopochwowym polip wygląda jak owalna lub okrągła zmiana w jamie macicy, zwykle jaśniejsza od otaczającej śluzówki, o równym, wyraźnym obrysie. Czasem widać w niej drobne torbielki. Linia, wzdłuż której stykają się przednia i tylna ściana jamy macicy, jest w miejscu polipa rozsunięta lub przerwana. W opisie badania podaję wielkość zmiany w milimetrach, jej położenie w jamie macicy i dzień cyklu.

Podobny obraz dają też inne zmiany, dlatego na podstawie jednego zdjęcia nie stawia się rozpoznania:

• Mięśniak podśluzówkowy. Wyrasta ze ściany mięśniowej, na ekranie jest zwykle ciemniejszy i bardziej zbity. Czym mięśniak różni się od innych zmian, opisałam w tekście o mięśniaku i torbieli.
• Pogrubienie całej śluzówki. Przy rozroście endometrium błona śluzowa jest zwykle pogrubiała w całej jamie macicy, a nie w jednym miejscu. Rozrost bywa jednak także ogniskowy, a wyjątkowo tak samo jak polip wygląda nowotwór. W USG nie da się ich odróżnić z całą pewnością, ostateczną odpowiedź daje dopiero badanie histopatologiczne.
• Skrzep krwi lub fałd śluzówki. Znikają po następnej miesiączce, a polip z reguły zostaje.

W którym dniu cyklu zrobić USG

Najlepszy termin to 5.-10. dzień cyklu, tuż po zakończeniu miesiączki. Śluzówka jest wtedy cienka i ciemna na ekranie, więc jasny polip dobrze się na jej tle odznacza. W drugiej połowie cyklu śluzówka staje się gruba i jasna, a niewielki polip po prostu się w niej gubi. Jaka grubość śluzówki jest prawidłowa w kolejnych dniach cyklu, opisuję w tekście o endometrium w USG.

Jeśli miesiączek nie ma, na przykład po menopauzie albo podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej, USG wykonuje się w dowolnym dniu. Jak przygotować się do badania, opisałam w tekście o przygotowaniu do USG miednicy mniejszej.

Co znaczy „podejrzenie polipa”

Tak pisze się wtedy, gdy w jamie macicy widać coś, co przypomina polip, ale pewności nie ma. Najczęściej zdarza się to, gdy USG wykonano w drugiej połowie cyklu albo tuż przed miesiączką. Co dalej:

• Powtórzyć USG w 5.-10. dniu następnego cyklu. Skrzep i fałd śluzówki do tego czasu znikną. Część niewielkich polipów, do 10 mm, z czasem także ustępuje samoistnie: w badaniach w ciągu roku obserwacji znikał mniej więcej co czwarty.
• Jeśli zmiana pozostała, są dwie możliwości. Niewielki polip bez objawów przed menopauzą można obserwować. W pozostałych sytuacjach następnym krokiem jest histeroskopia, czyli obejrzenie jamy macicy cienkim układem optycznym wprowadzonym przez szyjkę. Badanie to potwierdza rozpoznanie i pozwala od razu usunąć polip.
• Czasem przed histeroskopią zleca się USG z podaniem płynu do jamy macicy (sonohisterografię): płyn rozsuwa ściany i zmianę widać ze wszystkich stron.

Sam zapis „podejrzenie polipa” nie oznacza niczego pilnego. Najważniejszy wyjątek to plamienie lub krwawienie po menopauzie, nawet jednorazowe i skąpe: wtedy nie czeka się na kontrolne USG, tylko trzeba od razu zgłosić się do lekarza, ponieważ potrzebne jest badanie tkanki błony śluzowej, zwykle w trakcie histeroskopii. Wizyty nie warto odkładać także wtedy, gdy plamienia między miesiączkami powtarzają się z cyklu na cykl, gdy ma Pani ponad 45 lat, a miesiączki stały się obfite lub nieregularne, albo gdy przyjmuje Pani tamoksyfen.

Leczenie polipa endometrium: obserwować czy usunąć

Pacjentki często pytają, czy polip endometrium to rak. Zdecydowana większość polipów jest łagodna. Ryzyko, że w polipie znajdą się komórki przedrakowe lub złośliwe, jest niewielkie: przed menopauzą to mniej więcej 1-2 przypadki na 100, po menopauzie około 5 na 100. Jest ono wyższe także przy plamieniach i krwawieniach. Dlatego leczenie polipa endometrium zależy od sytuacji.

Obserwować można, jeśli polip jest niewielki, do 10 mm, nie daje objawów, a menopauza jeszcze nie nastąpiła. Kontrolne USG wykonuje się po następnej miesiączce, a potem według planu, który ustalimy na wizycie.

Usunięcie zwykle się zaleca, jeśli:

• występują plamienia, krwawienia lub obfite miesiączki;
• polip wykryto po menopauzie, tym bardziej jeśli pojawiło się plamienie lub krwawienie;
• polip jest duży albo rośnie;
• ciąża się nie pojawia albo planowane jest in vitro;
• przyjmuje Pani tamoksyfen albo występują inne czynniki ryzyka raka endometrium.

Polip usuwa się podczas histeroskopii, pod kontrolą wzroku, i zawsze wysyła do badania histopatologicznego: tylko ono daje ostateczną odpowiedź, jaka to tkanka. Wyłyżeczkowania „na ślepo” obecnie się w tym celu nie zaleca, bo polip można przy nim pominąć. Histeroskopię przeprowadza się w szpitalu lub w gabinecie zabiegowym. Sama jej nie wykonuję: kieruję na zabieg i wyjaśniam, jak się przygotować. Polipy czasem pojawiają się ponownie, dlatego po usunięciu zalecam kontrolne USG.

Polip endometrium a ciąża

Niewielki polip nie zawsze utrudnia zajście w ciążę i wiele kobiet dowiaduje się o nim dopiero po porodzie. Jeśli jednak ciąża się nie pojawia, polip zwykle się usuwa. W badaniu z randomizacją po usunięciu polipa przed inseminacją do ciąży dochodziło mniej więcej dwa razy częściej. W przypadku in vitro tak mocnych danych nie ma, ale polip wykryty przed rozpoczęciem procedury także zwykle zaleca się usunąć. Właśnie po to przed in vitro i inseminacją ocenia się jamę macicy.

Badania przed ciążą dobieram na wizycie w ramach planowania ciąży, a przy plamieniach między miesiączkami zaczynam od badania i USG na wizycie dotyczącej zaburzeń cyklu. Przyjmuję przy ul. Głębockiej 9/U1 w Warszawie, skierowanie nie jest potrzebne; przy zapisie potrzebny jest numer PESEL lub dokument tożsamości.

Najczęstsze pytania

Źródła

Źródła pierwotne, na których opiera się ten tekst. Linki otwierają się w nowej karcie.

1. AAGL Practice Report: Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Endometrial Polyps. J Minim Invasive Gynecol, 2012Amerykańskie Stowarzyszenie Ginekologów Laparoskopistów (AAGL): jak rozpoznaje się polipy, kiedy się je obserwuje, a kiedy usuwa podczas histeroskopii
2. Leone F. et al. Terms, definitions and measurements to describe the sonographic features of the endometrium and intrauterine lesions (IETA consensus). Ultrasound Obstet Gynecol, 2010międzynarodowy konsensus IETA: jak w USG opisuje się endometrium i zmiany w jamie macicy
3. NICE guideline NG88. Heavy menstrual bleeding: assessment and management (2018, updated 2021)Brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Opieki (NICE): diagnostyka przy obfitych miesiączkach i podejrzeniu polipa, kiedy potrzebna jest histeroskopia
4. Perez-Medina T. et al. Endometrial polyps and their implication in the pregnancy rates of patients undergoing intrauterine insemination. Hum Reprod, 2005badanie z randomizacją: usunięcie polipa przed inseminacją zwiększało odsetek ciąż
5. Uglietti A. et al. The risk of malignancy in uterine polyps: a systematic review and meta-analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 2019przegląd systematyczny 51 badań: zmiany złośliwe w polipach występują rzadko, częściej po menopauzie i przy krwawieniach

Tekst opisuje ogólne zasady i nie zastępuje konsultacji. Terminy i wskazania są indywidualne — ustala się je na wizycie, na podstawie wywiadu i wyników badań.