Test dodatni, a na USG nic nie widać: trzy wyjaśnienia i co dalej

Co znaczy „na USG nic nie ma”

Na ekranie widać macicę i endometrium, ale w jamie macicy nie ma pęcherzyka ciążowego z pęcherzykiem żółtkowym. To opis obrazu, a nie wyrok. Jeśli poza macicą też nic nie widać, mówimy o ciąży o nieznanej lokalizacji. To robocza nazwa na czas, gdy lekarz ustala, gdzie jest ciąża i czy się rozwija.

Test domowy reaguje na hormon hCG wcześniej, niż w USG cokolwiek da się zobaczyć. Dodatni test i pusta macica mogą więc spotkać się w prawidłowej ciąży. Mogą jednak spotkać się także w nieprawidłowej i właśnie dlatego taki wynik wymaga obserwacji.

Trzy możliwe wyjaśnienia

1. Za wcześnie. W USG przezpochwowym pęcherzyk ciążowy zwykle widać od 4,5-5 tygodnia, licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Dokładne terminy opisałam osobno: kiedy widać ciążę na USG. Przy długim lub nieregularnym cyklu owulacja bywa później i ciąża jest młodsza, niż wynika z kalendarza.

2. Wczesna utrata ciąży. Ciąża mogła się zakończyć tak wcześnie, że nie ma już czego zobaczyć, a test pozostaje dodatni jeszcze przez 2-3 tygodnie, zanim hormon się obniży. Czasem towarzyszą temu krwawienie i skurcze, czasem nie. Częstą przyczyną wczesnej utraty ciąży są, według obecnej wiedzy, nieprawidłowości chromosomów zarodka. Nie ma dowodów, że wywołują ją stres albo współżycie, więc nie ma powodu szukać winy w sobie.

3. Ciąża pozamaciczna. Dotyczy mniej więcej jednej-dwóch ciąż na sto i najczęściej lokuje się w jajowodzie. W pierwszym USG, zwłaszcza bardzo wcześnie, może jej nie być widać, a na początku nie zawsze daje objawy. Z góry nie da się określić tego prawdopodobieństwa i właśnie z powodu tego scenariusza kontrola jest konieczna: rosnąca ciąża może uszkodzić jajowód i spowodować krwawienie wewnętrzne. Więcej w tekście o ciąży pozamacicznej w USG.

Uczciwa odpowiedź pierwszego dnia często brzmi: jeszcze nie wiadomo. Na podstawie pustego obrazu nie można obiecać, że wszystko jest dobrze, ani uznać, że wszystko jest źle.

Pusty pęcherzyk w 5. tygodniu: to coś innego

Jeśli w opisie jest „pęcherzyk ciążowy bez zarodka”, sytuacja wygląda już inaczej: w jamie macicy coś widać. Około 5. tygodnia to obraz spodziewany, bo pęcherzyk żółtkowy pojawia się w ciągu piątego tygodnia, a zarodek zwykle bliżej szóstego. Sam taki opis nie oznacza utraty ciąży.

Rozpoznania nie stawia się, dopóki pęcherzyk ma mniej niż 25 mm, jeśli nie ma innych pewnych cech. Zwykle zleca się kontrolne USG, żeby zobaczyć wzrost, a jak je odczytywać, wyjaśniam w tekście o pęcherzyku ciążowym w USG. Jedno zastrzeżenie: przy ciąży pozamacicznej w jamie macicy bywa widoczny płyn przypominający pęcherzyk. Dlatego dopóki nie ma pęcherzyka żółtkowego, oceniam też przydatki i hCG.

Co robi lekarz

• Ustala wiek ciąży. Data ostatniej miesiączki, długość cyklu, objawy, wcześniejsze ciąże i operacje, wkładka, stymulacja owulacji albo in vitro.
• Wykonuje USG przezpochwowe. Ocenia nie tylko macicę, ale też przydatki i przestrzeń za macicą. W tak wczesnej ciąży jest dokładniejsze niż USG przez brzuch i nie powoduje poronienia.
• Zleca dwa oznaczenia hCG z krwi. Odstęp powinien wynosić jak najbliżej 48 godzin, ale nie mniej. Liczy się nie pojedynczy wynik, tylko to, jak się zmienił.
• Planuje kolejny krok według dynamiki. Jeśli hCG wyraźnie rośnie, bardziej prawdopodobna jest ciąża w macicy, choć ciąży pozamacicznej to jeszcze nie wyklucza, a kolejne USG wyznacza się zwykle po 7-14 dniach, przy wysokim hCG wcześniej. Jeśli hCG wyraźnie spada, ciąża najpewniej się nie utrzyma; zwykle zaleca się test ciążowy po około dwóch tygodniach, by upewnić się, że jest ujemny. Jeśli wynik rośnie powoli, stoi w miejscu albo spada nieznacznie, potrzebna jest ocena lekarska w ciągu doby.

Liczby, którymi lekarze rozdzielają te warianty, znajdzie Pani w tekstach o ciąży pozamacicznej i o terminach w USG. Lepiej nie wyciągać z nich wniosków samodzielnie. Są dwa ważne ograniczenia: hCG nie mówi, gdzie jest ciąża, a niski wynik nie wyklucza ciąży pozamacicznej, bo do pęknięcia jajowodu może dojść przy każdym poziomie. Dlatego obserwację prowadzi się do jasnej odpowiedzi: do zobaczenia ciąży w USG albo do chwili, gdy hCG przestanie być wykrywalne.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc

Są też objawy mniej alarmujące, z którymi również nie warto czekać do wyznaczonego dnia: nowy ból po jednej stronie, plamienie albo krwawienie, ból przy oddawaniu moczu lub stolca, biegunka razem z bólem. Jeśli wie już Pani, że macica jest pusta, i coś takiego się pojawi, proszę skontaktować się z lekarzem tego samego dnia. Jeśli nie ma takiej możliwości, proszę jechać na SOR albo do izby przyjęć.

Jak przejść przez czas oczekiwania

Czekanie wygląda na bezczynność, ale to właśnie jest diagnostyka. Chroni przed błędem w obie strony: leczeniem ciąży, która okaże się prawidłowa, albo przeoczeniem ciąży pozamacicznej.

• Proszę oddawać krew i przychodzić na kontrolę w wyznaczonym dniu, nawet przy dobrym samopoczuciu.
• Nie warto porównywać kresek na testach domowych: nie powiedzą, gdzie jest ciąża.

Jeśli nie ma niepokojących objawów, a dopiero planuje Pani pierwsze USG, najwięcej zwykle pokazuje ono w 6.-8. tygodniu. Więcej w tekście o pierwszym USG w ciąży.

Na wizycie porównuję obraz z datami i cyklem, mówię wprost, co widzę, a czego jeszcze nie, i podaję konkretny dzień kolejnej kontroli. Wczesne USG w ciąży wykonuję sama, do 10. tygodnia: 250 zł. Przyjmuję przy ul. Głębockiej 9/U1 w Warszawie, skierowanie i ubezpieczenie nie są potrzebne. Przy objawach z listy powyżej proszę nie umawiać się do mnie, tylko jechać od razu do szpitala.

Jakie są wartości beta-hCG i co zwykle widać przy danym poziomie, omawiam osobno: beta-hCG a USG.

W skrócie, pytaniami

Źródła

Źródła pierwotne, na których opiera się ten tekst. Linki otwierają się w nowej karcie.

1. RCOG: Ectopic pregnancy, patient informationKrólewskie Kolegium Położników i Ginekologów: trzy przyczyny pustej macicy przy dodatnim teście, hCG co 48 godzin, powtórne USG, objawy
2. First Trimester Bleeding: Evaluation and Management. American Family Physician, 2019przegląd: obserwacja ciąży o nieznanej lokalizacji, pęknięcie możliwe przy każdym poziomie hCG, kryteria 25 mm i 7 mm, powtórne USG po 7-10 dniach
3. GPnotebook: hCG measurements in women with pregnancy of unknown location (summary of NICE guidance)streszczenie zaleceń NICE: dwa oznaczenia w odstępie 48 godzin, hCG nie wskazuje lokalizacji, postępowanie przy każdym wariancie dynamiki
4. MSD Manual Professional: Ectopic Pregnancyczęstość ciąży pozamacicznej, co oznacza pusta macica w USG, objawy i oznaki pęknięcia
5. NHS: Ectopic pregnancy, symptomsNHS, Wielka Brytania: objawy ciąży pozamacicznej i kiedy wezwać pogotowie
6. NHS: MiscarriageNHS, Wielka Brytania: objawy poronienia, jakie krwawienie uznaje się za obfite i kiedy wezwać pogotowie
7. RCOG: Early miscarriage, patient informationKrólewskie Kolegium Położników i Ginekologów: częsta przyczyna wczesnej utraty ciąży i dlaczego nie wywołują jej stres ani współżycie

Tekst opisuje ogólne zasady i nie zastępuje konsultacji. Terminy i wskazania są indywidualne — ustala się je na wizycie, na podstawie wywiadu i wyników badań.