Słowniczek ginekologiczny: polski, rosyjski, ukraiński
Wynik po polsku, recepta po polsku, w rejestracji też po polsku — a tłumacza w gabinecie zwykle nie ma. Zebrałam słowa, które rzeczywiście padają: nie podręcznik, tylko to, co stoi na kartce. Przydatne pacjentkom rosyjsko- i ukraińskojęzycznym oraz osobom, które im towarzyszą.
Po co to zestawienie
Polszczyzna medyczna to osobny język wewnątrz polskiego. Osoba swobodnie mówiąca na co dzień potyka się o opis USG, bo połowa słów jest pochodzenia łacińskiego, a druga połowa to wyrazy potoczne użyte w znaczeniu specjalistycznym.
Trzy sytuacje, w których kosztuje to nerwy i pieniądze: pacjentka nie rozumie opisu i dopowiada sobie najgorsze; nie rozumie recepty i bierze lek inaczej; nie potrafi nazwać dolegliwości i wychodzi z wizyty, nie powiedziawszy najważniejszego.
Zestawienie działa w obie strony: pacjentka znajdzie tu polskie słowo ze swojego wyniku, a osoba towarzysząca — odpowiednik rosyjski i ukraiński.
Rejestracja i dokumenty
Słowa, które padają już w pierwszej rozmowie telefonicznej i stoją w nagłówku każdego dokumentu.
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| przychodnia / poradnia | поликлиника / консультация | поліклініка / консультація |
| rejestracja | регистратура | реєстратура |
| wizyta | приём, визит | прийом, візит |
| lekarz prowadzący | лечащий врач | лікар, що веде |
| położna | акушерка | акушерка |
| skierowanie | направление | направлення |
| zaświadczenie | справка | довідка |
| wypis | выписка | виписка |
| zabieg | процедура, операция | процедура, операція |
| znieczulenie | обезболивание, наркоз | знеболення, наркоз |
| izba przyjęć | приёмный покой | приймальне відділення |
| pilne | срочно | терміново |
Badania
To, co pisze się na skierowaniu i na probówce.
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| cytologia | цитология, ПАП-тест | цитологія, ПАП-тест |
| wymaz | мазок | мазок |
| wymaz z pochwy / biocenoza | мазок на флору | мазок на флору |
| posiew | посев | посів |
| antybiogram | антибиотикограмма | антибіотикограма |
| USG | УЗИ | УЗД |
| USG przezpochwowe | УЗИ трансвагинальное | УЗД трансвагінальне |
| USG dopplerowskie | допплер | доплер |
| kolposkopia | кольпоскопия | кольпоскопія |
| biopsja / wycinek | биопсия | біопсія |
| histopatologia | гистология | гістологія |
| morfologia | общий анализ крови | загальний аналіз крові |
| badanie ogólne moczu | общий анализ мочи | загальний аналіз сечі |
| grupa krwi | группа крови | група крові |
| test obciążenia glukozą (OGTT) | глюкозотолерантный тест | глюкозотолерантний тест |
| na czczo | натощак | натще |
Anatomia
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| macica | матка | матка |
| szyjka macicy | шейка матки | шийка матки |
| endometrium / błona śluzowa macicy | эндометрий | ендометрій |
| jajnik | яичник | яєчник |
| jajowód | маточная труба | маткова труба |
| pochwa | влагалище | піхва |
| srom | вульва, наружные половые органы | вульва, зовнішні статеві органи |
| piersi | молочные железы, грудь | молочні залози, груди |
| węzeł chłonny | лимфоузел | лімфовузол |
| pęcherzyk / pęcherzyk Graafa | фолликул | фолікул |
| ciałko żółte | жёлтое тело | жовте тіло |
| miednica mniejsza | малый таз | малий таз |
Dolegliwości i objawy
To, co pacjentka mówi sama — i najczęściej w swoim języku.
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| upławy / wydzielina | выделения | виділення |
| świąd | зуд | свербіж |
| pieczenie | жжение | печіння |
| krwawienie | кровотечение | кровотеча |
| plamienie | мазня, скудные кровянистые выделения | мазання, мізерні кров’янисті виділення |
| miesiączka / okres | менструация, месячные | менструація, місячні |
| ból podbrzusza | боль внизу живота | біль внизу живота |
| uderzenia gorąca | приливы | припливи |
| suchość pochwy | сухость влагалища | сухість піхви |
| nietrzymanie moczu | недержание мочи | нетримання сечі |
Rozpoznania
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| nadżerka / ektopia | эрозия, эктопия шейки матки | ерозія, ектопія шийки матки |
| torbiel | киста | кіста |
| mięśniak | миома | міома |
| polip | полип | поліп |
| endometrioza | эндометриоз | ендометріоз |
| zespół policystycznych jajników (PCOS) | синдром поликистозных яичников | синдром полікістозних яєчників |
| grzybica pochwy / drożdżyca | молочница, кандидоз | молочниця, кандидоз |
| waginoza bakteryjna | бактериальный вагиноз | бактеріальний вагіноз |
| rzęsistkowica | трихомониаз | трихомоніаз |
| kłykciny kończyste | остроконечные кондиломы | гострокінцеві кондиломи |
| wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) | вирус папилломы человека (ВПЧ) | вірус папіломи людини (ВПЛ) |
| niepłodność | бесплодие | безпліддя |
| poronienie | выкидыш | викидень |
| ciąża pozamaciczna | внематочная беременность | позаматкова вагітність |
| przekwitanie / menopauza | климакс, менопауза | клімакс, менопауза |
Słowa z wyniku i opisu
Najbardziej przydatna tabela, jeśli pacjentka ma czytać własny wynik po powrocie do domu.
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| wynik | результат | результат |
| rozpoznanie | диагноз | діагноз |
| opis | описание, заключение | опис, висновок |
| zalecenia | рекомендации, назначения | рекомендації, призначення |
| prawidłowy / w normie | в норме | у нормі |
| nieprawidłowy | не в норме | не в нормі |
| bez zmian | без изменений | без змін |
| zmiana ogniskowa | очаговое образование | вогнищеве утворення |
| łagodny | доброкачественный | доброякісний |
| złośliwy | злокачественный | злоякісний |
| podejrzenie | подозрение на | підозра на |
| kontrola za 6 miesięcy | контроль через 6 месяцев | контроль через 6 місяців |
| materiał nadaje się do oceny | материал пригоден для оценки | матеріал придатний для оцінки |
Recepta i apteka
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| recepta | рецепт | рецепт |
| dawkowanie | дозировка, как принимать | дозування, як приймати |
| globulki / czopki dopochwowe | вагинальные свечи | вагінальні свічки |
| tabletki dopochwowe | вагинальные таблетки | вагінальні таблетки |
| maść / krem / żel | мазь / крем / гель | мазь / крем / гель |
| doustnie | внутрь, перорально | усередину, перорально |
| doraźnie | по потребности, при необходимости | за потреби, при необхідності |
| przeciwwskazania | противопоказания | протипоказання |
| działania niepożądane | побочные эффекты | побічні ефекти |
| refundacja / odpłatność | льготная цена, доплата | пільгова ціна, доплата |
| bez recepty | без рецепта | без рецепта |
Słowa, które mylą
Osobna tabela dla przypadków, w których polskie słowo brzmi znajomo dla osoby rosyjsko- lub ukraińskojęzycznej, a znaczy co innego. To one dają najkosztowniejsze pomyłki.
| Polskie słowo | Jak bywa rozumiane | Co znaczy naprawdę |
|---|---|---|
| prawidłowy | jako „poprawny, właściwy” | w normie — w opisie to dobra wiadomość |
| łagodny | jako „lekki, delikatny” | niezłośliwy. Najważniejsze słowo w opisie każdej zmiany |
| guz | jako „rak” | po prostu zmiana. Może być łagodna albo złośliwa |
| nadżerka | jako „erozja, którą trzeba wypalić” | najczęściej ektopia — wariant normy u młodych kobiet, sam w sobie niewymagający leczenia |
| poronienie | jako coś związanego z porodem | utrata ciąży; poród to poród |
| doraźnie | jako „pilnie” | w razie potrzeby — tak pisze się na recepcie |
| ryczałt | jako opłata z góry za całość | stała dopłata do leku refundowanego |
Zwroty, które padają najczęściej
Minimum, które pozwala umówić wizytę i opisać, co się dzieje:
| Po polsku | Po rosyjsku | Po ukraińsku |
|---|---|---|
| Chciałabym umówić się do ginekologa | Хочу записаться к гинекологу | Хочу записатися до гінеколога |
| Pierwszy dzień ostatniej miesiączki był… | Первый день последней менструации был… | Перший день останньої менструації був… |
| Mam upławy i świąd | У меня выделения и зуд | У мене виділення і свербіж |
| Boli mnie podbrzusze | Болит внизу живота | Болить внизу живота |
| Jestem w ciąży, około… tygodnia | Я беременна, срок примерно… недель | Я вагітна, термін приблизно… тижнів |
| Mam uczulenie na… | У меня аллергия на… | У мене алергія на… |
| Czy mogę dostać kopię wyniku? | Можно копию результата? | Чи можна копію результату? |
Kiedy słowniczek nie jest potrzebny
Przyjmuję w Warszawie przy ul. Głębockiej 9 po polsku, rosyjsku i ukraińsku. Wypisy, wyniki i opisy po rosyjsku i ukraińsku czytam bez tłumaczenia, polskie tłumaczę na język pacjentki.
Skierowanie i ubezpieczenie NFZ nie są potrzebne, numer PESEL nie jest wymagany. Jeśli wynik już jest i chodzi tylko o jego zrozumienie, wystarczy konsultacja online.
Krótko, w pytaniach
Jak po rosyjsku i ukraińsku jest cytologia?
Po rosyjsku цитология, po ukraińsku цитологія. Wymaz to мазок w obu językach, posiew — посев (ros.) i посів (ukr.), wynik — результат, opis — заключение (ros.) i висновок (ukr.).
Jak po rosyjsku i ukraińsku jest USG?
Po rosyjsku УЗИ, po ukraińsku УЗД. USG przezpochwowe to УЗИ трансвагинальное, USG piersi — УЗИ молочных желёз (ros.) i УЗД молочних залоз (ukr.).
Jak nazwać HPV w rozmowie z pacjentką ze wschodu?
Po rosyjsku ВПЧ — вирус папилломы человека, po ukraińsku ВПЛ — вірус папіломи людини. Kłykciny kończyste to остроконечные кондиломы (ros.) i гострокінцеві кондиломи (ukr.).
Które polskie słowa myli się najczęściej?
Prawidłowy bywa rozumiane jako „poprawny”, a znaczy „w normie”. Łagodny bywa rozumiane jako „lekki”, a znaczy „niezłośliwy”. Guz bywa czytane jako „rak”, a oznacza po prostu zmianę. Doraźnie na recepcie to „w razie potrzeby”, a nie „pilnie”.
Czy tłumacz maszynowy wystarczy do przetłumaczenia wyniku?
Nie. Skróty medyczne — ASC-US, LSIL, BI-RADS, NILM — tłumacz oddaje błędnie albo pomija, a to one niosą treść opisu. Lepiej pokazać całą kartkę lekarzowi mówiącemu w języku pacjentki.
Tekst opisuje ogólne zasady i nie zastępuje konsultacji. Terminy i wskazania są indywidualne — ustala się je na wizycie, na podstawie wywiadu i wyników badań.
